คณะวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

กิจกรรมอบรมการเลี้ยงหนอนแมลงวันลายสำหรับเป็นอาหารสัตว์โปรตีนสูง และการกำจัดขยะ

คณะวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร โดย ดร.สมควร โพธารินทร์ อาจารย์ประจำภาควิชาวิทยาศาสตร์ทั่วไป หัวหน้าโครงการ

จัดกิจกรรมอบรมการเลี้ยงหนอนแมลงวันลายสำหรับเป็นอาหารสัตว์โปรตีนสูง และการกำจัดขยะ (หนึ่งในกิจกรรมของงานเกษตรแฟร์ นนทรีอีสาน ประจำปี 2561)

วันพุธที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ.2561 เวลา 8.30 - 16.30 น. ณ ห้องพรรณนานิคม อาคารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (อาคาร 7)

ซึ่งโครงการโครงการผลิตภัณฑ์จากหนอนแมลงวันลาย บ้านโนนศาลา เป็นความร่วมมือกันระหว่าง คณะวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร กับชาวบ้านในบ้านโนนศาลา ม.12 อ.เมือง จ.สกลนคร

หลังจากที่ได้ค้นพบคุณสมบัติพิเศษของหนอนแมลงวันลายในการย่อยสลายขยะอินทรีย์ และได้ทำการทดลองเลี้ยงจนได้รับผลสำเร็จเบื้องต้น ก่อนที่จะนำเสนอโครงการต่อมหาวิทยาลัยฯ เพื่อร่วมพัฒนาต่อยอดและสนับสนุนทางด้านวิชาการ จนกระทั่งนำมาสู่โครงการความร่วมมือระหว่างชาวบ้านและมหาวิทยาลัย ในการสนับสนุนเงินทุนให้กับโครงการ จนนำมาสู่การจัดตั้งศูนย์กำจัดขยะอินทรีย์ชุมชน

ผู้ร่วมงานค้นคว้าวิจัยโครงการดังกล่าว ได้แก่นายรามินทร์ ศรีโยหะ ผู้ช่วยงานวิจัย และ นายอำพร วงศ์ยะมะ ผู้ใหญ่บ้านโนนศาลา ม.12 อ.เมือง จ.สกลนคร โดยมีที่ศูนย์ค้นคว้าวิจัย ณ บ้านโนนศาลา

ซึ่งได้ก่อสร้างโรงเลี้ยงเป็นอาคารถาวรขนาดเล็ก จำลองสภาพให้คล้ายกับธรรมชาติเพื่อให้แมลงวันลายใช้เป็นที่อาศัย ซึ่งหลังจากที่แมลงวันลายได้ไข่แล้วก็จะนำไข่ไปเพาะเลี้ยงอนุบาล โดยจะนำไข่ใส่ลงไปในภาชนะพลาสติกที่เป็นกระบะที่บรรจุอาหารของตัวอ่อนไว้ เมื่อไข่ฟักออกมาเป็นตัวหนอนก็สามารถกินอาหารได้ทันที ซึ่งอาหารทั้งหมดก็มาจากขยะอินทรีย์ในครัวเรือน ทั้งเศษข้าวเศษผักและใบไม้ต่างๆ เมื่อแมลงวันลายมาวางไข่จนกระทั่งฟักออกมาเป็นตัวหนอน ก็จะจัดการขยะที่อยู่ในท่ออย่างรวดเร็ว และเมื่อขยะถูกย่อยสลายแล้วก็สามารถนำไปเป็นปุ๋ยอินทรีย์ได้ ส่วนตัวหนอนแมลงวันนั้นก็นำไปเป็นอาหารสัตว์ต่อไป โดยวงจรชีวิตของแมลงวันลายจะมีชีวิตประมาณ 7 วันเท่านั้น จากนั้นจะเริ่มวางไข่ระยะฟักไข่ 4 วัน 19-23 วัน จะเป็นตัวหนอนแล้วเป็นดักแด้ ก่อนจะโตเป็นแมลงวัน

คุณประโยชน์คือในระหว่างที่เป็นตัวหนอนและดักแด้ สามารถย่อยสลายขยะหรือเศษอาหารได้อย่างรวดเร็ว จนขยะไม่มีกลิ่นเหม็นรบกวนหรือรุมตอมต่างจากแมลงวันทั่วไปทั้งน่ารำคาญและเป็นพาหะนำโรค ทั้งนี้ หนอนชนิดนี้มีประโยชน์มหาศาลในการจัดการกับขยะที่เป็นปัญหาในทุกชุมชน โดนเฉพาะขยะอินทรีย์ที่มักเกิดการเน่าเหม็น

และนอกจากนี้ยังมีแนวคิดที่จะถ่ายทอดความรู้ให้กับชุมชนไปเสนอกับมหาวิทยาลัย จนกระทั่งนำมาสู่โครงการวิจัยนี้โดยร่วมกันกับชาวบ้านภายในหมู่บ้าน ในการใช้หนอนแมลงวันลายกำจัดขยะอินทรีย์ในครัวเรือน นอกจากจะได้ประโยชน์จากการกำจัดขยะแล้ว ยังได้ปุ๋ยอินทรีย์ที่เกิดจากการย่อยสลาย ขณะที่หนอนตัวเต็มวัยก็นำไปเป็นอาหารสัตว์ เช่น ไก่ หรือปลา ที่ชาวบ้านเลี้ยงไว้ได้ ทำให้ประหยัดเงินจากการซื้อหัวอาหารได้

โครงการนี้มุ่งเน้นที่สองอย่างคือปุ๋ยอินทรีย์จากการย่อยสลายขยะของหนอนแมลงวันลาย ที่สามารถย่อยได้อย่างรวดเร็ว โดยพบว่าสามารถย่อยขยะได้เร็วกว่าไส้เดือนดินถึง 5 เท่า และนอกจากนี้ตัวหนอนเองจากการวิเคราะห์พบว่ามีโปรตีนสูงถึง 40-50 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งสามารถนำไปใช้เป็นอาหารสัตว์ได้อย่างดี โดยหนอนแมลงวันลายหากเปิดดูในเว็ปไซด์ต่างประเทศ หนอนสดจะขายกันกิโลกรัมละ 1,200 บาท แต่หากเป็นหนอนอบแห้งราคาจะประมาณ 1,600 บาทต่อกิโลกรัม และยังสามารถนำไปแปรรูปได้หลากหลายด้วย และเป็นการส่งเสริมให้ชุมชนมีรายได้เพิ่มขึ้นด้วย จากการเลี้ยงหนอนแมลงวันเพื่อขายเป็นอาหารสัตว์ แต่หากในอนาคตมีการเลี้ยงกันมากไม่มีตลาดขายหนอนแมลงวันลายก็ยังมีประโยชน์ในการช่วยกำจัดขยะในครัวเรือน และเป็นอาหารสัตว์ของเกษตรกรในชุมชนได้อีกด้วย